Academie voor Counselling en Coaching Opleidingen

Intervisie
Voor een (student) counsellor of coach helpt het om gebruik te maken van intervisie. Dit houdt in dat je regelmatig met 8 tot 10 studenten of collega's onderling bespreekt hoe het counsellen of coachen je vergaat. Waar liggen de knelpunten? Hoe kun je die oplossen? Wat zijn je gevoelens bij bepaalde gebeurtenissen? Wat vind je makkelijk of moeilijk? Wat zijn je behoeftes? Waar liggen je blinde vlekken? Wat doe je juist goed? Hoe kom je op anderen over? etc. Hier volgt een aantal gebrainstormde voorwaarden om een intervisiegroep goed te laten functioneren:

De groep begint met het opstellen van de randvoorwaarden (regels).
Je wilt doelgericht leren over je werk (counselling of coaching).
Je werkt aan je innerlijke groei.
Je bent bereid om te geven en te ontvangen.
Je hebt zowel een begeleidende als een lerende rol.
Je staat open voor jezelf en anderen.
Je beseft het hoofddoel van de groep.
Je kunt op de juiste wijze feedback geven.
Je bent je bewust van jezelf in de groep.
Je brengt actuele ervaringen (persoonlijk of van je werk) in de groep.
Je helpt anderen in hun proces.
Ieder doet actief mee en de functies rouleren steeds.
Alle deelnemers zijn gelijkwaardig, ongeacht hun ontwikkelingsniveau.
Er zijn geen gezagsverhoudingen of mogelijke belangenverstrengelingen.
Er wordt ook gesproken over het proces van de intervisie zelf.
Het is natuurlijk op geheel vrijwillige basis.
Je werkt volgens de humanistische principes.
Je bent zelf verantwoordelijk voor het slagen van de intervisie.
Hoe kleiner je Ego, hoe meer je kunt leren.
Hoe meer je geeft, hoe meer je ontvangt.

Het spreekt vanzelf dat je absolute geheimhouding in acht neemt. Als je zaken bespreekt, zorg je er altijd voor dat de identiteit van je cliënten nooit achterhaald kan worden. Wat in de groep gezegd wordt, houd je geheim tegenover de buitenwereld. Zorg dus ook dat je e-mails veilig zijn en niemand er bij kan. Bij overtreding van die regel, kun je geschorst worden, omdat geheimhouding en vertrouwelijkheid een eerste vereiste zijn in het counsellen en coachen.

Goed functioneren als intervisiegroep is niet eenvoudig. We bevelen beginnende groepen aan om gebruik te maken van een intervisiebegeleider. Naar mate de ervaring van de groep groter wordt, kan zijn of haar rol anders worden en tot slot kun je als groep verder zonder begeleider. Zie ook de richtlijnen uit “Leren in Vrijheid” van Carl Rogers.

Intervisietraining volgens de Incidentmethode voor niveau 2.
Je neemt gedurende 10 trainingsdagen deel aan 20 begeleide intervisierondes van 90 minuten. Je krijgt begeleide intervisie over je werk als counsellor of coach en je leert de Incidentmethode toepassen, zodat je na het tweede niveau zelfstandig verder kunt met dezelfde intervisiegroep of een nieuwe intervisiegroep. Doordat je zowel intervisie krijgt, als de intervisiemethode leert, verbetert de kwaliteit van je werk als counsellor of coach en bespaar je veel geld op supervisie. Een gemiddeld supervisiegesprek kost al snel 75 tot 150 Euro per uur. Stel dat je iedere week 1 uur supervisie ontvangt, dan kost dat per jaar (40 werkweken) 40 keer 100 = 4000 Euro. Bij een volle praktijk kun je dat natuurlijk makkelijk betalen, maar het blijft een hoop geld, zeker als je pas begint. Beroepsverenigingen stellen vaak de verplichting dat je supervisie of intervisie ontvangt gedurende de periode dat je werkt als counsellor of coach. Om professioneel te kunnen werken is het nodig dat je steeds aan jezelf werkt, als mens en als counsellor of coach. Een intervisiegroep of een supervisor helpt je hierbij.

Bij ons krijg je 60 uur intervisie voor 590 Euro. Dat is nog geen 10 Euro per uur en is dus 5 - 10 keer economischer dan supervisie. Niet alleen het eerste jaar bespaar je 3410 Euro, maar in alle jaren die daarna volgen ben je aan intervisie of supervisie niets meer kwijt, omdat je met een groep collega's zelfstandig verder kunt. We geven je niet alleen de vis, de hengel, maar leren je ook hoe die te gebruiken en zelfs hoe je nieuwe hengels kunt maken. Dit leren we in de praktijk door te oefenen. Je oefent 20 keer alle aspecten van de Incidentmethode, zodat je die kunt dromen.

De voordelen van Intervisie boven supervisie zijn:

5 tot 10 keer voordeliger en later geheel gratis, omdat je het onderling doet.
Je krijgt feedback van 8 tot 10 personen i.p.v. één.
Tien invalshoeken helpen je vaak beter dan de ene invalshoek van een supervisor.
Je leert je collega's goed kennen en kunt er mogelijk beroepsmatig mee samenwerken.
Intervisie is niet hiërarchisch. Ieder is gelijkwaardig.
Na iedere ronde wissel je van rol.
Hierdoor word je veel zelfstandiger, krachtiger, weerbaarder en onafhankelijker.
Een groep kan heel stimulerend en uitdagend werken.
Door regelmatig in groepen te werken, oefen je jezelf, zodat je later ook trainingen kunt geven.
Nadat je actief aan de intervisietraining hebt deelgenomen, kun je zelfstandig verder.
Het past bij deze tijd en wordt steeds meer toegepast in bedrijven en instellingen.

Wat zijn de kenmerken van Intervisie?

Collegiale ondersteuning; counsellors en coaches helpen elkaar.
Onderlinge advisering bij werkproblemen op een respectvolle manier.
De intervisiegroep is niet hiërarchisch, iedere deelnemer is gelijkwaardig.
Vertrouwen op elkaars deskundigheid, i.p.v. op een supervisor.
Je werkt steeds binnen een vastgestelde structuur, zodat je je doelen bereikt.
Er wordt getracht om tot nieuwe inzichten en oplossingen te komen.
Het is een zelfsturend en op reflectie gericht leerproces.

Wat is het doel en zijn de functies van Intervisie?
Het uiteindelijke doel is dat je zo goed mogelijk counselt of coacht en in dit werk op professionele wijze groeit. Intervisie kan de volgende functies voor je vervullen:

Leerfunctie: Je leert nieuwe vaardigheden m.b.t. je werk.
Consultatiefunctie: Je raadpleegt collega's over specifieke werkproblemen.
Reflecteerfunctie: Stimulatie om te reflecteren over een bepaald werkprobleem.
Controlefunctie: Aandacht voor je professionalisering en sociale controle.
Ondersteuningsfunctie: Hulp bij werk, maar ook bij persoonlijke problemen.
Netwerkfunctie: Collega's goed leren kennen en mogelijk samenwerken.
Bijpraatfunctie: Gezellig met collega's over je werk of andere zaken praten.

Bij Begeleide Intervisie leer je:

Wat intervisie is.
De structuur en communicatievormen binnen de intervisiegesprekken.
Vooral het in de praktijk brengen van intervisie.
Hoe een groep zelfstandig verder kan, zonder begeleider.

De hoofddoelen van de Begeleide Intervisie Training zijn:

Intervisie over je werk als counsellor of coach krijgen.
Na 10 bijeenkomsten zelfstandig verder te kunnen werken zowel binnen je eigen intervisiegroep, als met een andere intervisiegroep.
Dat je zelfstandig een intervisiegroep kunt opzetten aan wie je de begeleide intervisiemethode kunt leren.

Leerdoelen van de Begeleide Intervisie Training. Je kunt:

de theoretische basisprincipes van intervisie uitleggen.
de benodigde vaardigheden voor groepsintervisie gebruiken.
reflecteren op je eigen professioneel handelen.
op de juiste wijze feedback geven en ontvangen.
casuïstiek uit je eigen werk inbrengen.
oude (ongewenste) patronen bij jezelf herkennen.
die patronen door nieuwe vervangen.
reflectieverslagen schrijven.
zelfstandig verdergaan met de intervisiegroep.
een nieuwe intervisiegroep opzetten.
problemen en oplossingen uitwisselen.
gemotiveerd werken.
luisteren, accepteren, invoelen van de ander.
openstaan; leren werken met nieuwe methoden.
zelfsturend leren.
eigen vaardigheden vergroten.
in je scriptie aantonen dat je ze hebt gehaald.

Binnen intervisie werken we op 3 niveaus:
- Concreet niveau; op dit niveau is intervisie een uitwisseling over een werkprobleem. Omdat de oplossing vaak voor de hand ligt, zie je je eigen blinde vlek relatief snel. De groepsleden maken je hierop eventueel attent. Je kunt de volgende dag op je werkplek meteen de oplossing in praktijk brengen. Dit niveau werkt het minst in op gedragveranderingen.

- Adviesniveau; het betreft het analyseren van het ingebrachte probleem, en het op verschillende wijze komen tot een advies. De inbrenger krijgt adviezen aangereikt en geeft zelf aan welk advies hij / zij kan gebruiken en waarom. Het gaat om een open benadering waarbij de inbrenger uiteindelijk de oplossing samenstelt en deze naar nieuw handelen omzet.

- Reflectieniveau; bestaat uit het op een gerichte wijze terugkijken op het werkprobleem, het bespiegelend overdenken en zoeken naar betekenissen, met als doel het vergroten van iemands inzicht, hetgeen kan leiden tot gedragsveranderingen. Van belang is dat er geen concrete adviezen gegeven worden, maar dat bewust ruimte wordt gelaten voor eigen inbreng en die van de andere deelnemers. Dit leidt op den duur tot veranderingen in gedrag, van houding, normen en waarden.

Wat is de incidentmethode?
De incidentmethode is zeer eenvoudige en redelijk strak gestructureerde methode, die erop gericht is om moeizame zaken of nieuwe ontwikkelingen in een kleine groep te bespreken. Structuur is nodig, het biedt zowel ruimte als begrenzing, zodat de deelnemers voldoende openheid, rust en tijd ervaren om hun verhaal te doen. Het is van belang om flexibel om te gaan met deze structuur, zodat het groepsproces soepel en vrij kan verlopen. Kennis en ervaring van de deelnemers kunnen worden benut, terwijl vrijblijvendheid wordt voorkomen. De incidentmethode helpt een groep deelnemers om via de structuur en een beperkte tijdsspanne doelmatig en effectief aan een situatie / probleem te werken. Deze methode is zeer geschikt voor counsellors, coaches en andere hulpverleners, maar je kunt hem ook gebruiken bij verschillende soorten werknemers in diverse bedrijven of instellingen.

Bij de incidentmethode brengt een deelnemer een recente gebeurtenis uit zijn professie, die nog niet volledig is uitgewerkt / verwerkt / opgelost, in de groep. De probleeminbrenger dient betrokken te zijn bij het voorval (incident). Je kunt denken aan: “Vorige week counselde ik een echtpaar en ze begonnen ruzie te maken. De ruzie liep uit de hand en de man liep kwaad de deur uit…….” Wellicht voelde de inbrenger zich hier niet al te gemakkelijk onder en vraagt zich misschien af of hij / zij goed heeft gehandeld.

Op de incidentmethode zijn een aantal variaties mogelijk, afhankelijk van de omstandigheden, de groepservaring, het werkveld etc. Als je incidentmethode onder de knie hebt, kun je makkelijk overstappen naar andere methoden, of met je intervisiegroep veranderingen in de methode of structuur aanbrengen. De literatuur van Jeroen Hendriksen kan je hierbij verder helpen.

We werken met 6 fasen:

Fase 1 - Start en reflectie op vorige intervisie-inbreng (10 min.).

Hoe zit iedereen erbij na de vorige bijeenkomst?
Het reflectieverslag van de vorige inbrenger wordt besproken.
Kort verslag over de in de praktijk gebrachte adviezen naar aanleiding van de toen ingebrachte werksituatie.

Fase 2 - Nieuwe inbreng van een persoonlijke werksituatie / probleem (10 min.).

Bij het kiezen van het probleem is het belangrijk om te kiezen voor een persoonlijke werksituatie / probleem, dat onlangs in de praktijk plaats heeft gevonden.
Introductie van het incident / een situatie via een korte schets tot op het kritische moment, zonder te vertellen hoe je zelf handelde of hoe de situatie afliep. De andere deelnemers maken aantekeningen.
De inbrenger vertelt nu uitgebreider over zijn / haar situatie. Mogelijke ideeën voor de oplossingen worden weggelaten.
Deelnemers noteren voor zichzelf, de vragen die ze hebben, om meer inzicht te krijgen in de situatie.

Fase 3 - Analyseren van de persoonlijke situatie (20 min.).

De groep stelt informatieve vragen aan de inbrenger.
Het gaat om feitelijke vragen.
Doorvragen; niet interpreteren, oordelen of suggereren.
De inbrenger vertelt hoe hij / zij uiteindelijk heeft gehandeld.

Fase 4 - Bewustwording (10 min.).

Men herformuleert de persoonlijke werksituatie / probleem.
Rond de analyse af met een adviesronde en bespreking van inzichten.

Fase 5 - Verbreding van de werksituatie of het probleem (20 min.).

Bepaal welke persoonlijke betrokkenheid ieder heeft tot het ingebrachte probleem. Wat zouden jullie doen in deze situatie?
Bespreek de inzichten die ontstaan zijn.
Verbind hier en nu (groepsbespreking) met de praktijk.

Fase 6 - Evaluatie (10 min.) en vervolgafspraken (10 min.).

Hoe hebben de deelnemers de bijeenkomst ervaren?
Welke persoonlijke leeropbrengst is er?
Wat is nog niet uitgesproken?
Afspraken voor de volgende intervisiebijeenkomst.

Tijdshantering intervisiebijeenkomst
In het intervisiegesprek is de tijdshantering van groot belang, deze dient door de gespreksleider of -leidster bewaakt te worden. Een ronde duurt 90 minuten.

Fase 1 - Start en reflectie vorige intervisie                        (10 min.)
Fase 2 - Inbreng van een nieuw persoonlijk werkprobleem (10 min.)
Fase 3 - Analyseren van het persoonlijke werkprobleem    (20 min.)
Fase 4 - Bewustwordingsfase    (10 min.)
Fase 5 - Verbreding van het werkprobleem in de groep (20 min.)
Fase 6 - Evaluatie (10 min.) en vervolgafspraken plannen   (10 min.)

Reflectieverslag
De inbrenger van het probleem maakt tijdens de intervisie aantekeningen. Deze worden met de indrukken, adviezen en eventuele inzichten en gevoelens door de inbrenger verwerkt tot een reflectieverslag. Het oefenen van het schrijven en bespreken van een reflectieverslag keert steeds terug binnen de intervisie. (Verwerk die verslagen ook in je scriptie. Gebruik nooit namen van deelnemers.) In het reflectieverslag komen de volgende aandachtspunten terug:

Welke inzichten heb je verkregen.
Wat heb je met de adviezen binnen de praktijk gedaan.
Hoe was je gevoelsbeleving na de intervisiebespreking.
Hoe heb je het collegiale advies ervaren.
Zie je een gedragsverandering binnen het werkveld.
Is er iets blijven liggen wat aandacht vraagt.

Intervisieregels:

Kies voor die structurering en methodiek van het intervisiegesprek die op dit moment bij de ontwikkeling van deze groep past.
Voor de groep met de intervisie start, moeten de onderlinge verwachtingen en doelstellingen van de deelnemers verhelderd worden.
De werkwijze en resultaten van intervisie hangen samen met de verschillende stijlen van leren van de deelnemers.
Maak duidelijke afspraken met elkaar voordat je met intervisie begint, bijvoorbeeld over de aanwezigheid. Bij intervisie binnen een organisatie is het aan te bevelen om te werken met een contract.
Nooit met je baas in de intervisiegroep! Bouw geen hiërarchie in, want dat bemoeilijkt het bereiken van de doelstellingen van intervisie.
Formuleer het thema dat er speelt bij de deelnemers in het hier-en-nu. Dat vergroot de herkenbaarheid en de betrokkenheid.
Besteed ruim tijd aan het inventariseren van werkproblemen en aan de juiste keuze van het te bespreken probleem.
Besteed veel aandacht aan het nauwkeurig en bondig formuleren van de probleemstelling. Herformuleer het probleem na de analysefase.
Stel veel vragen bij intervisie; vraag door! Maar interpreteer, oordeel of suggereer niet, dat blokkeert de probleeminbrenger.
Positieve feedback is een krachtig instrument voor gedragsverandering.
Gebruik de checklist en het basismodel voor intervisie.

Checklist:

Intervisiebijeenkomsten zijn niet vrijblijvend. Er bestaat een harde opkomstverplichting.
Formeer een groep van 8 tot 10 mensen.
Zoek een ruimte die rustig gelegen is, een prettige sfeer heeft en waar je niet gestoord kunt worden. (Mobieltjes uit.)
Sluit gezamenlijk een (mondeling) contract af. Daarnaast kan er ook een contract afgesloten worden met de organisatie die intervisie faciliteert.
Regel de facilitering van je instelling (als dat een optie is): uren, geld, reiskosten.
Let op de gelijkwaardigheid en collegialiteit in de groep.
Veiligheid en vertrouwen zijn de basis voor een intervisiegroep. Laat niets naar buiten komen in de koffiekamer of het roddelcircuit.
Maak een afspraak wie de eerste bijeenkomst leidt, hoe lang deze duurt, wie voorbereidt, welk huiswerk je moet doen, en of er een verslag gemaakt wordt.
Maak vooraf een goede planning, bijvoorbeeld gedurende een jaar eenmaal per 3 weken.
Spreek een tussenevaluatie en een einddatum plus eindevaluatie af. Bepaal na een jaar of je gezamenlijk verder wilt en op welke wijze.
Intervisie doe je voor jezelf. Je eigen kwaliteit en professionalisering zijn ermee gediend. Toon je enthousiasme en je inzet.

Literatuur - Verplicht voor niveau 2:
Intervisie bij werkproblemen - Jeroen Hendriksen
Procesmatig en taakgericht problemen oplossen
126 Pagina's - Uitgeverij Boom/Nelissen - EAN: 9789024414581

In dit boek over intervisie wordt gezocht naar een gestructureerde aanpak van belangrijke maar vaak onbesproken problemen op het werk. Intervisie kan gezien worden als een soort 'zelfhulpmethode' waarmee collegae elkaar op eigen kracht kunnen helpen om werkproblemen op te lossen. De auteur heeft als intervisant samen met anderen jarenlang met intervisie gewerkt. Zijn praktische ervaringen in het zowel procesgericht als taakgericht structureren van intervisiebijeenkomsten vormen de leidraad van dit boek.

Intervisie is laagdrempelig, want vraagt juist niet om deskundige begeleiding. Intervisie doet een beroep op ieders deskundigheid als beroepsbeoefenaar en probleemoplosser. Samen kun je de klus klaren, mits je bereid bent naar elkaar te luisteren, op elkaar in te gaan en liet leiderschap wisselend op je te nemen. Als hulpmiddel hierbij introduceert de auteur een aantal methoden die hun praktisch nut hebben bewezen. Hij beschrijft de volgende methoden: de Balint-methode, de themagecentreerde interactie en de methode Raguse. Dit praktijkgedeelte van het boek, dat vergezeld gaat van veel ervaringsvoorbeelden en overzichten, is van groot belang voor de praktijkwerker die zich aangetrokken voelt tot intervisie.

Aanvullende literatuur:
Handboek supervisie en intervisie - H.M. van Praag - van Asperen en Ph.H. van Praag
334 pagina’s - Uitgeverij: Tijdstroom - EAN: 9789058980021

Handboek Intervisie - Jeroen Hendriksen
257 Pagina's - Uitgeverij Boom/Nelissen - EAN: 9789024418305